موریس کوین: طرح پانزی در کریپتو چیست؟

افشای فریب: طرح پانزی در ارزهای دیجیتال چیست؟

دنیای ارزهای دیجیتال، در حالی که پیشرفت‌های فناورانه پیشگامانه و فرصت‌های مالی بی‌نظیری را ارائه می‌دهد، مملو از ریسک‌ها، از جمله طرح‌های کلاهبرداری پیچیده است. یکی از موذیانه‌ترین و مخرب‌ترین این موارد از نظر مالی، «طرح پانزی» (Ponzi Scheme) است؛ نوعی کلاهبرداری که در فضای نسبتاً بدون نظارت و اغلب به شدت سفته‌بازانه کریپتو، بستر مناسبی برای رشد یافته است. در هسته اصلی خود، طرح پانزی یک کلاهبرداری سرمایه‌گذاری است که وعده نرخ‌های بازدهی بالا با ریسک کم را به سرمایه‌گذاران می‌دهد. ویژگی حیاتی و تعیین‌کننده این طرح‌ها این است که این سودها از فعالیت‌های تجاری مشروع یا سودهای بازار حاصل نمی‌شوند، بلکه از سرمایه ارائه شده توسط سرمایه‌گذاران جدیدتر تأمین می‌گردند. به سرمایه‌گذاران قدیمی با پول سرمایه‌گذاران بعدی پرداخت می‌شود و ساختاری هرمی‌شکل ایجاد می‌شود که ذاتاً ناپایدار است.

نام «طرح پانزی» به چارلز پانزی برمی‌گردد، یک کلاهبردار ایتالیایی که در دهه ۱۹۲۰ به دلیل طرح پیچیده سفته‌بازی کوپن‌های پستی بین‌المللی بدنام شد. در حالی که کلاهبرداری اصلی پانزی شامل کوپن‌های پاسخ بین‌المللی بود، مکانیسم‌های اساسی آن در نسخه‌های مختلف، از جمله مواردی که از ابزارهای مالی مدرن مانند ارزهای دیجیتال استفاده می‌کنند، بدون تغییر باقی مانده است. در فضای کریپتو، این طرح‌ها اغلب ظاهری از نوآوری فناورانه به خود می‌گیرند و از اصطلاحاتی مانند «عرضه اولیه سکه (ICO)»، «پاداش‌های استیکینگ (Staking)»، «بازدهی امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)» یا «ربات‌های معاملاتی الگوریتمیک» برای پنهان کردن ماهیت واقعی خود استفاده می‌کنند. ماهیت دیجیتال ارزهای دیجیتال، دسترسی جهانی آن‌ها و سرعت بالای توسعه در این فضا می‌تواند حتی برای سرمایه‌گذاران باسابقه نیز تشخیص پروژه‌های مشروع از کلاهبرداری‌های پیچیده را دشوار کند.

وسوسه ثروتمند شدن سریع، همراه با عدم درک عمومی از فناوری زیربنایی و اصول اقتصادی ارزهای دیجیتال، افراد را به شدت آسیب‌پذیر می‌کند. این طرح‌ها از حرص و طمع انسانی و ترس از دست دادن فرصت (FOMO) سوءاستفاده کرده و وعده سودهایی را می‌دهند که با منطق مالی متعارف در تضاد است. فروپاشی اجتناب‌ناپذیر یک طرح پانزی زمانی رخ می‌دهد که ورود پول جدید دیگر نتواند پرداخت‌های بدهی به سرمایه‌گذاران قبلی را پوشش دهد، یا زمانی که تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران به طور همزمان تلاش می‌کنند وجوه خود را برداشت کنند، که این امر فقدان دارایی‌های زیربنایی واقعی یا تولید درآمد را فاش می‌کند.

ویژگی‌های کلیدی و پرچم‌های قرمز

شناسایی یک طرح پانزی کریپتویی نیازمند نگاهی دقیق و دوز سالمی از شک و تردید است. اگرچه هر طرح ممکن است تفاوت‌های منحصر به فردی داشته باشد، اما برخی پرچم‌های قرمز تقریباً در همه آن‌ها وجود دارند. شناخت این موارد می‌تواند اولین خط دفاعی برای سرمایه‌گذاران احتمالی باشد.

• وعده‌های غیرواقعی از بازدهی بالا و تضمین‌شده: این شاید آشکارترین پرچم قرمز باشد. سرمایه‌گذاری‌های مشروع، به ویژه در بازارهای پرنوسان مانند ارزهای دیجیتال، دارای ریسک‌های ذاتی هستند و نمی‌توانند سود بالا را تضمین کنند. طرح‌هایی که وعده سودهای ثابت و به طرز غیرعادی بالای روزانه، هفتگی یا ماهانه را می‌دهند (به عنوان مثال ۱٪ روزانه یا ۱۰٪ ماهانه) باید فوراً مورد تردید قرار گیرند. این نرخ‌ها اغلب ناپایدار بوده و بسیار فراتر از آن چیزی است که کسب‌وکارهای واقعی و مشروع می‌توانند به طور مستمر تولید کنند.
• فشار برای جذب سرمایه‌گذاران جدید (پاداش‌های ارجاع): بسیاری از طرح‌های پانزی کریپتو شامل مولفه‌های بازاریابی چندسطحی (MLM) یا ارجاعی هستند. به سرمایه‌گذاران انگیزه داده می‌شود، اغلب با پاداش‌ها یا کمیسیون‌های قابل توجه، تا شرکت‌کنندگان جدیدی را جذب کنند. این مکانیسم برای بقای طرح حیاتی است، زیرا سرمایه جدید شریان حیاتی عملیات پانزی است. در حالی که کسب‌وکارهای مشروع نیز می‌توانند برنامه‌های ارجاع داشته باشند، در طرح‌های پانزی، جذب نیرو اغلب به ابزار اصلی «کسب درآمد» یا «رشد» سرمایه‌گذاری تبدیل می‌شود و هرگونه محصول یا خدمات واقعی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
• عدم شفافیت (نحوه تولید سود): اپراتورهای یک طرح پانزی معمولاً در پاسخ به جزئیات، توضیحات مبهم، بیش از حد پیچیده یا حتی متناقضی درباره نحوه تولید سودهای وعده داده شده ارائه می‌دهند. آن‌ها ممکن است به «معاملات الگوریتمیک انحصاری»، «هوش مصنوعی اختصاصی» یا «استراتژی‌های سرمایه‌گذاری محرمانه» اشاره کنند بدون اینکه مدرک قابل راستی‌آزمایی یا گزارش‌های حسابرسی ارائه دهند. یک پروژه مشروع کریپتو عموماً دارای یک کد منبع‌باز (Open-source)، یک وایت‌پیپر (سپیدنامه) شفاف و گزارش‌های مالی روشن (یا حداقل یک مدل کسب‌وکار مشخص) است.
• استفاده از ارزهای دیجیتال گمنام یا اختصاصی: بسیاری از طرح‌های پانزی کریپتویی «کوین‌ها» یا «توکن‌های» اختصاصی خود را معرفی می‌کنند که در صرافی‌های معتبر و با حجم بالا معامله نمی‌شوند. ارزش این توکن‌ها اغلب به طور مصنوعی در اکوسیستم طرح تورم می‌یابد و توسط اپراتورها کنترل می‌شود. این امر توهمی از ارزش و کمیابی ایجاد می‌کند، اما این توکن‌ها خارج از خود طرح، تقاضای واقعی یا کاربرد بازاری ندارند.
• دشواری در برداشت وجوه: در ابتدا، ممکن است برداشت‌های کوچک برای جلب اعتماد و نشان دادن «قابلیت اطمینان» طرح پردازش شوند. با این حال، با بلوغ طرح یا تلاش سرمایه‌گذاران بیشتر برای نقد کردن دارایی‌ها، تاخیرها، بهانه‌تراشی‌ها یا امتناع صریح از پردازش برداشت‌ها رایج می‌شود. این یک نشانه بحرانی است که نشان می‌دهد پول جدید طرح برای پرداخت به سرمایه‌گذاران فعلی در حال اتمام است.
• بازاریابی تهاجمی و تأیید چهره‌های مشهور: کلاهبرداران اغلب از تاکتیک‌های بازاریابی تهاجمی، از جمله حمایت‌های پولی اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی یا سلبریتی‌های رده پایین استفاده می‌کنند تا به طرح اعتبار بخشیده و مخاطبان گسترده‌ای را جذب کنند. این تأییدها ممکن است بر اساس باور واقعی به پروژه نباشد، بلکه بر اساس دستمزد مالی باشد و باید با احتیاط شدید به آن‌ها نگریست.
• نهادهای ثبت‌نشده/عدم رعایت مقررات: اکثر پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری مشروع و ارائه‌دهندگان خدمات مالی توسط نهادهای دولتی (مانند SEC، FCA، SEBI) تنظیم می‌شوند. طرح‌های پانزی معمولاً خارج از نظارت‌های قانونی فعالیت می‌کنند یا فعالانه از آن‌ها اجتناب می‌کنند، که این امر مداخله مقامات و پیگیری قانونی سرمایه‌گذاران را دشوار می‌کند. فقدان ساختار قانونی یا شرکتی شفاف یک پرچم قرمز بزرگ است.

موریس کوین: مطالعه موردی در کلاهبرداری کریپتویی

موریس کوین (Morris Coin) به عنوان یک نمونه بارز و تأسف‌بار از یک طرح پانزی کریپتویی شناخته می‌شود که گفته می‌شود از سرمایه‌گذاران متعددی، به ویژه در منطقه کرالای هند، کلاهبرداری کرده است. این طرح با بهره‌برداری از علاقه فزاینده به ارزهای دیجیتال و وعده سودهای کلان، شبکه‌ای از فریب را بافت که در نهایت منجر به زیان‌های مالی قابل توجهی برای شرکت‌کنندگان شد.

روش کار موریس کوین یک پانزی کلاسیک بود: این طرح مبالغ هنگفتی را از سرمایه‌گذاران تحت عنوان «عرضه اولیه سکه (ICO)» برای یک ارز دیجیتال جدید و به ظاهر انقلابی جمع‌آوری کرد. سرمایه‌گذاران با وعده مقاومت‌ناپذیر سودهای روزانه بالا وسوسه شدند؛ تاکتیکی رایج که برای جذب سریع سرمایه و حفظ توهم سودآوری طراحی شده است. گزارش شده است که این طرح از شبکه گسترده‌ای از عوامل و مبلغان استفاده کرده و نفوذ خود را در جوامع گسترش داده است. این عوامل اغلب تصویری از یک فرصت سرمایه‌گذاری امن و پربازده ترسیم می‌کردند و از آرزوهای افراد برای استقلال مالی یا انباشت سریع ثروت سوءاستفاده می‌نمودند.

روایت این طرح حول ارزش و کاربرد آینده موریس کوین می‌چرخید و ادعا می‌کرد که به زودی در صرافی‌های بزرگ لیست شده و به یک دارایی دیجیتال فراگیر تبدیل خواهد شد. این سناریو که در کلاهبرداری‌های کریپتویی رایج است، بر پدیده واقعی رشد ارزش ارزهای دیجیتال جدید موج‌سواری می‌کند، اما بدون اینکه هیچ فناوری، توسعه یا پذیرش بازاری واقعی برای پشتیبانی از آن وجود داشته باشد. ادعا می‌شود که موسس فرضی، نیشاد کی (Nishad K) و همکارانش، این کلاهبرداری پیچیده را سازماندهی کرده و از وجوه جمع‌آوری شده برای غنی‌سازی شخصی و پرداخت به سرمایه‌گذاران قبلی استفاده کرده‌اند، به جای اینکه در سرمایه‌گذاری‌های تجاری مشروع یا توسعه یک اکوسیستم ارز دیجیتال کاربردی سرمایه‌گذاری کنند.

مکانیسم فریب: موریس کوین چگونه طرح خود را اجرا کرد؟

عملیات ادعایی موریس کوین دقیقاً نشان می‌دهد که چگونه طرح‌های پانزی کریپتو از هیجان و پیچیدگی پیرامون دارایی‌های دیجیتال سوءاستفاده می‌کنند.

1. استفاده از «ICO» به عنوان پوشش: این طرح خود را به عنوان عرضه اولیه سکه معرفی کرد، که یک روش قانونی جذب سرمایه در دنیای کریپتو برای پروژه‌های جدید است. با این حال، در مورد موریس کوین، این ICO ظاهراً یک نما بود. گفته می‌شود هیچ فناوری نوآورانه واقعی، تیم توسعه قدرتمند یا مورد استفاده (Use Case) مشخص و قابل قبولی برای خودِ موریس کوین وجود نداشت. این سکه صرفاً یک جایگزین دیجیتال برای جمع‌آوری ارزهای فیات یا سایر ارزهای دیجیتال از سرمایه‌گذاران ناآگاه بود.
2. فقدان پروژه یا فناوری زیربنایی مشروع: عنصر اصلی که در موریس کوین، مانند اکثر طرح‌های پانزی، وجود نداشت، هرگونه ماهیت واقعی بود. هیچ بلاک‌چین قابل اثباتی، هیچ اپلیکیشن غیرمتمرکز (dApp) فعالی، هیچ قرارداد هوشمند قابل راستی‌آزمایی و هیچ نوآوری فناورانه قابل توجهی که منطقاً بتواند سودهای وعده داده شده را تولید کند، وجود نداشت. این «کوین» اغلب فقط در اکوسیستم تحت کنترل خود طرح وجود داشت و فاقد ارزش بازار یا کاربرد مستقل بود.
3. پرداخت به سرمایه‌گذاران قدیمی از سرمایه جدید: مرحله اولیه هر طرح پانزی شامل پرداخت «سود» به سرمایه‌گذاران اولیه است. این کار اعتماد ایجاد کرده و شرکت‌کنندگان اولیه را تشویق می‌کند تا طرح را تأیید کنند، که اغلب منجر به سرمایه‌گذاری بیشتر آن‌ها و جذب دیگران می‌شود. با این حال، این پرداخت‌ها از معاملات موفق یا عملیات تجاری حاصل نمی‌شد، بلکه مستقیماً از سرمایه اصلی شرکت‌کنندگان جدیدتر تأمین می‌شد. این امر حس کاذبی از امنیت و سودآوری ایجاد کرد.
4. گسترش شبکه از طریق ارجاع‌ها: موریس کوین ظاهراً از یک مولفه بازاریابی چندسطحی استفاده می‌کرد که در آن سرمایه‌گذاران فعلی تشویق و احتمالاً پاداش می‌گرفتند تا سرمایه‌گذاران جدید جذب کنند. این استراتژی برای بقای طرح حیاتی است، زیرا ورود مستمر سرمایه تازه برای پرداخت تعهدات قبلی و زنده نگه داشتن توهم لازم است.
5. توهم مشروعیت: برای معتبر به نظر رسیدن، عاملان احتمالاً وب‌سایت‌های حرفه‌ای، پروفایل‌های شبکه‌های اجتماعی و احتمالاً رویدادهای تبلیغاتی سازمان‌یافته ایجاد کردند. آن‌ها ممکن است از اصطلاحات بازاریابی پیچیده و کلمات پر زرق و برق برای گیج کردن و تحت تأثیر قرار دادن سرمایه‌گذاران بالقوه استفاده کرده باشند. وعده ثروت «آسان» و «تضمین‌شده»، همراه با این مشروعیت ظاهری، طعمه‌ای قدرتمند بود.
6. ناتوانی نهایی در پرداخت و فروپاشی: مانند تمام طرح‌های پانزی، موریس کوین به نقطه‌ای رسید که جریان سرمایه‌گذاری‌های جدید دیگر نمی‌توانست پرداخت‌های بدهی به سرمایه‌گذاران قبلی را تأمین کند. این امر منجر به تاخیر در برداشت‌ها، مسدود شدن نهایی حساب‌ها و فروپاشی اجتناب‌ناپذیر طرح شد و سرمایه‌گذاران بی‌شماری را با خسارات مالی سنگین رها کرد.

واکنش نهادهای ناظر و تأثیر بر سرمایه‌گذاران

ماهیت گسترده کلاهبرداری ادعایی موریس کوین از دید مقامات پنهان نماند. تحقیقات آژانس‌هایی مانند اداره اجرایی هند (ED) شدت و مقیاس این عملیات را برجسته کرد.

• تحقیقات و اقدامات قانونی: اداره اجرایی هند که یک آژانس اجرای قانون و اطلاعات اقتصادی مسئول مبارزه با جرایم اقتصادی است، تحقیقات جامع در مورد موریس کوین را آغاز کرد. چنین تحقیقاتی معمولاً شامل ردیابی مسیرهای پولی، شناسایی ذینفعان و جمع‌آوری شواهد فعالیت‌های مجرمانه است. این تلاش‌ها در متلاشی کردن چنین طرح‌هایی و کشاندن مجرمان به پای میز عدالت حیاتی هستند.
• دستگیری‌ها و توقیف دارایی‌ها: در ارتباط با طرح موریس کوین، چندین نفر از جمله موسس ادعایی نیشاد کی دستگیر شده‌اند. علاوه بر این، مقامات دارایی‌های متعلق به عاملان، از جمله املاک و حساب‌های بانکی با ارزش قابل توجه را توقیف کرده‌اند. هدف از این اقدامات بازیابی وجوهی است که پتانسیل جبران خسارت قربانیان را دارد، اگرچه بازیابی کامل اغلب دشوار است.
• پیامدهای قانونی برای عاملان: افرادی که در سازماندهی طرح‌های پانزی مجرم شناخته می‌شوند، با پیامدهای قانونی شدیدی از جمله حبس، جریمه‌های سنگین و مصادره دارایی‌های حاصل از جرم روبرو هستند. نبردهای قانونی اغلب پیچیده بوده و شامل حوزه‌های قضایی متعدد و تحلیل‌های مالی قانونی (Forensic) گسترده است.
• تأثیر مالی و عاطفی بر قربانیان: هزینه انسانی این طرح‌ها بسیار زیاد است. قربانیان اغلب پس‌اندازهای زندگی، صندوق‌های بازنشستگی یا پول‌های قرض گرفته شده از خانواده و دوستان را سرمایه‌گذاری می‌کنند که منجر به ویرانی مالی مخرب می‌شود. فراتر از ضرر مادی، قربانیان مکرراً دچار فشار عاطفی شدید از جمله حس خیانت، شرم و ناامیدی می‌شوند. تأثیر روانی می‌تواند طولانی‌مدت باشد و بر سلامت روان و اعتماد به سیستم‌های مالی اثر بگذارد.
• چالش‌های بازیابی وجوه در کلاهبرداری‌های کریپتو: بازیابی وجوه از دست رفته در کلاهبرداری‌های کریپتویی چالش‌های منحصر به فردی دارد. ماهیت مستعار تراکنش‌های کریپتو، دسترسی جهانی این طرح‌ها و جابجایی سریع وجوه در کیف‌پول‌ها و صرافی‌های مختلف، ردیابی و توقیف دارایی‌ها را به شدت دشوار می‌کند. عاملان اغلب از «میکسرها» یا لایه‌های متعدد تراکنش برای پنهان کردن مسیر استفاده می‌کنند که تلاش‌های بازیابی را پیچیده‌تر می‌کند.

چرا طرح‌های پانزی کریپتویی اینقدر شایع هستند؟

ظهور ارزهای دیجیتال به طور ناخواسته محیطی مساعد برای گسترش طرح‌های پانزی ایجاد کرده است که ناشی از تلاقی چندین عامل است:

• وسوسه ثروتمند شدن سریع در یک بازار پرنوسان: بازارهای ارز دیجیتال به نوسانات شدید خود معروف هستند، جایی که قیمت‌ها می‌توانند در دوره‌های کوتاه به شدت جهش کرده یا سقوط کنند. این نوسانات ذاتی به روایت‌های مربوط به میلیونرهای یک‌شبه دامن می‌زند و بستر مناسبی را برای طرح‌هایی فراهم می‌کند که وعده انباشت ثروت مشابه و البته تضمین‌شده را می‌دهند.
• عدم درک فناوری و اقتصاد کریپتو: برای بسیاری، پیچیدگی‌های فنی بلاک‌چین، قراردادهای هوشمند و دیفای همچنان نامفهوم است. کلاهبرداران با استفاده از اصطلاحات پیچیده و توضیحات شبه‌فنی برای پنهان کردن مقاصد مجرمانه خود، از این شکاف دانش سوءاستفاده می‌کنند.
• خلاءهای قانونی و ماهیت جهانی کریپتو: چشم‌انداز قانونی برای ارزهای دیجیتال هنوز در حال تکامل است و در مناطق مختلف به شدت متفاوت است. این ناهماهنگی در مقررات، همراه با ماهیت فرامرزی تراکنش‌های کریپتو، کار را برای کلاهبرداران جهت فعالیت در سطح بین‌المللی و فرار از نظارت‌های قانونی آسان‌تر می‌کند.
• سهولت در ایجاد دارایی‌های دیجیتال جدید: با ابزارها و پلتفرم‌های در دسترس، ایجاد یک ارز دیجیتال یا توکن جدید نسبتاً ساده شده است. این سد ورود پایین به این معنی است که کلاهبرداران می‌توانند به راحتی یک «موریس کوین» یا توکن مشابه را بدون هیچ پروژه زیربنایی مشروع، به عنوان ابزاری برای کلاهبرداری خود ضرب کنند.
• شبکه‌های اجتماعی و ناشناسی آنلاین: پلتفرم‌های اجتماعی دسترسی بی‌نظیری را برای کلاهبرداران فراهم می‌کنند تا طرح‌های خود را سریع و گسترده منتشر کنند. ناشناسی ارائه شده توسط اینترنت و برخی فناوری‌های کریپتو نیز می‌تواند شناسایی و ردیابی عاملان را دشوارتر کند.

محافظت از خود: راهنمایی برای سرمایه‌گذاران کریپتو

پیمایش ایمن در فضای کریپتو مستلزم هوشیاری و رویکردی فعالانه در بررسی موشکافانه (Due Diligence) است. محافظت از خود در برابر طرح‌های پانزی و سایر اشکال کلاهبرداری کریپتویی بسیار حیاتی است.

• بررسی موشکافانه (Due Diligence) حرف اول را می‌زند: هرگز بدون تحقیق کامل در پروژه‌ای سرمایه‌گذاری نکنید. این به معنای فراتر رفتن از مطالب تبلیغاتی و بررسی اجزای اصلی پروژه است.
  • درباره پروژه، تیم، وایت‌پیپر و فناوری تحقیق کنید: یک پروژه مشروع دارای یک وایت‌پیپر شفاف و خوش‌نگارش است که چشم‌انداز، فناوری و مدل اقتصادی آن را شرح می‌دهد. سوابق اعضای تیم، کارهای قبلی و پروفایل‌های عمومی آن‌ها را بررسی کنید. به دنبال شفافیت در ارتباطات آن‌ها باشید.
  • درک کنید که سودها چگونه تولید می‌شوند: توضیحات شفاف و قابل اثباتی را برای نحوه کسب سود بخواهید. اگر توضیحات مبهم، بیش از حد فنی بدون شواهد پشتیبان باشد یا بر الگوریتم‌های «محرمانه» تکیه کند، این یک پرچم قرمز بزرگ است.
  • نسبت به سودهای تضمین‌شده شکاک باشید: هر سرمایه‌گذاری که وعده سودهای تضمین‌شده و بالا با ریسک کم یا صفر را می‌دهد، تقریباً به طور قطع کلاهبرداری است. سرمایه‌گذاری‌های واقعی در دارایی‌های پرنوسان مانند کریپتو ذاتاً شامل ریسک هستند و نمی‌توانند چنین تضمین‌هایی بدهند.
  • وضعیت نظارتی را بررسی کنید: بررسی کنید که آیا نهاد یا پلتفرم در مراجع مالی مربوطه در حوزه قضایی شما ثبت شده است یا خیر. عدم ثبت یا فعالیت در مناطق آفشور (Offshore) بدون مجوز مناسب باید فوراً سوءظن شما را برانگیزد.
• تنوع‌بخشی به سرمایه‌گذاری‌ها: از گذاشتن تمام تخم‌مرغ‌های خود در یک سبد، به ویژه در پروژه‌های جدید یا اثبات‌نشده کریپتویی، خودداری کنید. تنوع‌بخشی به کاهش ریسک کمک می‌کند.
• با مبالغ کم شروع کنید: اگر در حال آزمایش یک پروژه جدید هستید، با مبلغی کوچک و مازاد شروع کنید که توان از دست دادن آن را دارید. این به شما اجازه می‌دهد بدون ریسک کردن بر سرمایه کلان، شرایط را بسنجید.
• مراقب تاکتیک‌های فشار باشید: کلاهبرداران اغلب از تاکتیک‌های فروش با فشار بالا استفاده می‌کنند و برای سرمایه‌گذاری فوری اصرار می‌ورزند تا «فرصت محدود» را از دست ندهید. فرصت‌های سرمایه‌گذاری مشروع معمولاً زمان کافی برای بررسی دقیق را به شما می‌دهند.
• با مشاوران مالی مشورت کنید: اگر مطمئن نیستید، از یک مشاور مالی واجد شرایط و مستقل که بازار کریپتو را درک می‌کند، راهنمایی بخواهید. نسبت به مشاورانی که فقط پروژه‌های کریپتویی خاص و گمنام را توصیه می‌کنند، محتاط باشید.
• ریسک‌های موجود در کریپتو را درک کنید: خود را در مورد ریسک‌های عمومی سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال، از جمله نوسانات بازار، شکست‌های فنی و تغییرات مقرراتی، علاوه بر کلاهبرداری، آموزش دهید.

گزارش طرح‌های مشکوک

اگر شک دارید که با یک طرح پانزی کریپتویی مواجه شده‌اید یا قربانی آن شده‌اید، اقدام کردن بسیار مهم است.

• چگونه و کجا گزارش دهیم:
  • پلیس فتا و مراجع قضایی: گزارشی را به پلیس فتا یا واحد جرایم سایبری محلی خود ارائه دهید. تمام جزئیات از جمله شناسه‌های تراکنش (TXID)، تاریخچه پیام‌ها، آدرس وب‌سایت‌ها و هرگونه مدرک مرتبط دیگر را ارائه دهید.
  • نهادهای ناظر مالی: با نهادهای تنظیم‌کننده مالی در کشور خود تماس بگیرید.
  • آژانس‌های حمایت از حقوق مصرف‌کننده: سازمان‌های مربوط به حقوق مصرف‌کننده می‌توانند در موارد کلاهبرداری به شما کمک کنند.
  • صرافی‌های کریپتو و ارائه‌دهندگان کیف‌پول: اگر کلاهبرداری شامل یک صرافی یا سرویس کیف‌پول خاص بوده است، فعالیت مجرمانه را به آن‌ها گزارش دهید. آن‌ها ممکن است بتوانند وجوه را مسدود کرده یا در تحقیقات کمک کنند.
• اهمیت ارائه اطلاعات دقیق: هرچه اطلاعات بیشتری ارائه دهید – شامل نام‌ها، آدرس‌ها، لینک وب‌سایت‌ها، هش تراکنش‌ها، اسکرین‌شات پیام‌ها و هرگونه مطالب تبلیغاتی – مقامات برای تحقیق و احتمالاً بازیابی دارایی‌ها مجهزتر خواهند بود.

با آگاه ماندن، احتیاط کردن و پایبندی به اصول صحیح سرمایه‌گذاری، افراد می‌توانند بهتر از خود در برابر سقوط در دام طرح‌های فریبنده‌ای مانند موریس کوین محافظت کنند و به ایجاد یک اکوسیستم ارز دیجیتال امن‌تر و شفاف‌تر کمک نمایند.