CelestiaGiá

(TIA)

Celestia là mạng lưới blockchain modular đầu tiên trên thế giới. Không giống như các blockchain đơn khối (monolithic) truyền thống xử lý việc thực thi (execution), thanh toán (settlement), đồng thuận (consensus) và tính khả dụng của dữ liệu (data availability) trên một lớp duy nhất, Celestia tách biệt các chức năng này. Nó chuyên biệt hoàn toàn vào sự đồng thuận và tính khả dụng của dữ liệu. Bằng cách đóng vai trò là một lớp nền tảng, Celestia cho phép các blockchain khác—được gọi là rollups—nằm lên trên và xử lý việc thực thi các giao dịch thực tế. Cách tiếp cận modular này mang lại cho các nhà phát triển sự linh hoạt cao hơn và cải thiện đáng kể khả năng mở rộng của toàn bộ hệ sinh thái.

Data Availability (tính khả dụng của dữ liệu) là sự đảm bảo rằng dữ liệu cần thiết để xác minh một khối đã được công bố lên mạng lưới và mọi người tham gia đều có thể truy cập được. Điều này đảm bảo rằng bất kỳ ai cũng có thể tải xuống và kiểm tra lịch sử giao dịch để xác nhận tính toàn vẹn của mạng lưới. Celestia giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng Data Availability Sampling (DAS), một bước đột phá kỹ thuật cho phép các light node xác minh tính khả dụng của dữ liệu bằng cách chỉ tải xuống một phần nhỏ, ngẫu nhiên của khối. Điều này giúp mạng lưới hoạt động hiệu quả hơn khi mở rộng quy mô.

Không, Celestia không có máy ảo tích hợp để thực thi các hợp đồng thông minh, chẳng hạn như máy ảo trên Ethereum. Thay vào đó, Celestia đóng vai trò là một lớp Data Availability (DA) chuyên biệt. Vai trò chính của nó là cung cấp một nền tảng an toàn nơi các blockchain khác, gọi là rollups, có thể thanh toán dữ liệu của họ. Các rollups này mới là bên thực sự xử lý các hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung, sử dụng Celestia đơn giản để đảm bảo dữ liệu của họ luôn minh bạch và có thể xác minh được.

Token TIA có ba trường hợp sử dụng chính trong mạng lưới. Đầu tiên, nó được sử dụng cho 'Pay-for-Blobspace', nơi các nhà phát triển thanh toán bằng TIA để công bố dữ liệu lên mạng lưới Celestia. Thứ hai, nó được sử dụng để staking, cho phép người dùng bảo mật mạng lưới và nhận phần thưởng cho sự tham gia của họ. Thứ ba, TIA đóng vai trò là một token quản trị, mang lại cho người nắm giữ quyền biểu quyết về các thông số mạng lưới và việc phân bổ quỹ cộng đồng (community pool).

Người dùng có thể staking TIA để hỗ trợ bảo mật mạng lưới và nhận tỷ suất lợi nhuận hàng năm, con số này thường biến động dựa trên tổng lượng TIA được staking. Khi bạn quyết định hủy staking TIA của mình, mạng lưới sẽ áp dụng thời gian unbonding (unbonding period) kéo dài 21 ngày. Trong thời gian này, các token của bạn sẽ bị khóa và không thể giao dịch hoặc chuyển nhượng, đồng thời bạn cũng không nhận được bất kỳ phần thưởng staking nào. Thời gian chờ đợi này là một tính năng bảo mật tiêu chuẩn của cơ chế đồng thuận Proof-of-Stake.

TIA có thể được sở hữu trên các sàn giao dịch tiền mã hóa lớn như LBank. Để tham gia vào hệ sinh thái Celestia và có khả năng đủ điều kiện nhận airdrop từ các dự án modular mới, người dùng thường cần staking TIA thông qua các ví tương thích với Cosmos. Mặc dù không có quy định chính thức về số lượng tối thiểu để đủ điều kiện nhận airdrop, sự đồng thuận trong cộng đồng thường gợi ý nên staking một lượng TIA đáng kể để đáp ứng các ngưỡng chống sybil (sybil-resistance) do các dự án mới xây dựng trên Celestia stack thiết lập.