Cuộc chiến trình duyệt vừa có một bước ngoặt: Thay vì ép người dùng phải chấp nhận thêm AI, Firefox lại bổ sung một công tắc để tắt tất cả các tính năng AI.
Mozilla đã công bố Dự án Nova vào ngày 21 tháng 5 – một cuộc cải tổ hình ảnh toàn diện cho Firefox sẽ ra mắt vào cuối năm nay. Thiết kế lại này sạch sẽ, thân thiện và nhanh hơn, với các tab bo tròn, bảng màu mới lấy cảm hứng từ lửa và chế độ thu gọn cuối cùng cũng trở lại. Nhưng tính năng nổi bật đối với một bộ phận người dùng ngày càng tăng lại không phải là yếu tố thẩm mỹ.
Đó là một công tắc chống AI.
Mozilla đang thiết kế lại phần cài đặt với các điều khiển ngôn ngữ đơn giản giúp người dùng dễ dàng thực hiện các lựa chọn về quyền riêng tư – bao gồm, theo thông báo chính thức, "các điều khiển để tắt hoàn toàn các tính năng AI." Không có menu ẩn. Không có mánh khóe lừa đảo (dark patterns). Chỉ đơn giản là một nút tắt.
Nó cũng đi kèm với một bản cập nhật đồ họa, nhằm làm cho thế hệ trình duyệt Firefox mới trông đẹp hơn đáng kể.
Thời điểm này không thể tốt hơn. Chrome đã âm thầm cài đặt một mô hình Gemini Nano 4GB không thể xóa trên PC của người dùng. Trong khi đó, các trình duyệt như Dia, Opera Neon và Comet đã chạy đua để xây dựng các trải nghiệm ưu tiên AI, tự động hóa việc duyệt web và trò chuyện với các tab của bạn.
Hóa ra không phải ai cũng muốn điều đó.
Brave cũng nhận thấy làn sóng phản đối tương tự. Vào tháng 4, công ty đã ra mắt Brave Origin – một phiên bản trình duyệt trả phí (mua một lần 60 USD, miễn phí trên Linux) loại bỏ hoàn toàn mọi thứ: Leo (trợ lý AI của họ), Phần thưởng (Rewards), Ví (Wallet), VPN, cửa sổ Tor và dữ liệu đo từ xa. Tất cả đều biến mất. Trình duyệt này sử dụng công nghệ mã thông báo mù Privacy Pass, vì vậy việc mua 60 USD thậm chí không gắn với danh tính thiết bị của bạn.
Ý tưởng này đến từ nhu cầu thực tế: các hướng dẫn về cách "gỡ bỏ các tính năng không cần thiết" (debloating) Brave theo cách thủ công đã lan truyền mạnh mẽ trong nhiều năm. Brave chỉ đơn giản là đóng gói quy trình đó và tính phí cho nó.
Thực tế là "không AI, không cồng kềnh" giờ đây đã trở thành một danh mục sản phẩm trả phí cho thấy một điều gì đó.
Cách tiếp cận của Firefox tinh tế hơn. Mozilla không từ bỏ các tính năng AI – VPN tích hợp miễn phí và các công cụ tóm tắt vẫn là các tùy chọn. Dự án Nova chỉ đơn giản là đặt cược rằng việc cung cấp cho người dùng quyền kiểm soát rõ ràng, trung thực sẽ là yếu tố khác biệt vào năm 2026. "Firefox vẫn là trình duyệt duy nhất được xây dựng cho con người, không phải cho các nền tảng," Mozilla cho biết trong thông báo của mình.
Điều đó có thể được một số người coi là một lời châm biếm có tính toán nhằm vào Chrome, trình duyệt chiếm khoảng 66% thị phần trình duyệt toàn cầu trong khi chạy các mô hình AI ẩn – có hoặc không có sự đồng ý rõ ràng từ người dùng. Firefox đã mất thị phần trong nhiều năm, chỉ đạt khoảng 4,44% từ năm 2020 mà không có sự đảo ngược lớn nào kể từ đó.
Việc biến "tắt theo mặc định" thành một tính năng có thể là một canh bạc – nhưng nó cũng có thể là lời chào hàng trung thực nhất trên thị trường trình duyệt.
