آیا مسیر رشد اپل با موانع اساسی مواجه است؟

هدایت در میان شن‌های روان سلطه تکنولوژی

اپل، غول صنعت فناوری، مدت‌هاست که به دلیل نوآوری بی‌وقفه، جذابیت برند ممتاز و اکوسیستم قدرتمندش مورد تحسین قرار گرفته است. با این حال، گزارش‌های مالی اخیر و تحلیل‌های بازار نشان می‌دهند که مسیر رشد به ظاهر توقف‌ناپذیر این شرکت ممکن است با بادهای مخالف بنیادینی مواجه شده باشد. این چالش‌ها، اگرچه ریشه در عوامل اقتصادی و ژئوپلیتیک سنتی دارند، اما دریچه جالبی را برای بررسی پارادایم‌های رشد جایگزین، از جمله مدل‌های نوظهور در وب غیرمتمرکز (Decentralized Web)، می‌گشایند.

هسته اصلی نگرانی‌های رشد اپل

چندین عامل به هم پیوسته در بررسی‌های دقیق پیرامون چشم‌انداز رشد آینده اپل نقش دارند:

• رکود فروش و اشباع بازار: آیفون، محصول پرچمدار اپل، با بازار جهانی گوشی‌های هوشمند که به طور فزاینده‌ای اشباع شده، روبروست. اگرچه مدل‌های جدید همچنان فروش خوبی دارند، اما سرعت نوآوری کاهش یافته و متقاعد کردن کاربران فعلی برای ارتقای مکرر دشوارتر شده است. این اثر پلاتو (توقف رشد)، نیاز به تکیه بیشتر بر درآمد حاصل از خدمات را ایجاد می‌کند که خود تحت فشارهای نظارتی قرار دارد.
• بادهای مخالف ژئوپلیتیک و کاهش سرعت رشد در چین: چین بازاری حیاتی برای اپل، هم از نظر فروش و هم از نظر تولید، محسوب می‌شود. کاهش سرعت اقتصاد چین، همراه با افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک و روندهای مصرف‌گرایی ملی‌گرایانه، مستقیماً بر درآمد و ثبات زنجیره تأمین اپل تأثیر می‌گذارد. این تکیه بر یک قطب تولید بزرگ واحد، شرکت را در معرض خطر قابل توجهی قرار می‌دهد.
• بررسی استراتژی هوش مصنوعی: در چشم‌انداز هوش مصنوعی که به سرعت در حال تکامل است، اپل از نظر برخی تحلیل‌گران از رقبایی مانند گوگل و مایکروسافت عقب مانده است. در حالی که اپل ویژگی‌های هوش مصنوعی را در دستگاه‌ها و خدمات خود (سیری، عکاسی محاسباتی) ادغام می‌کند، هنوز یک چشم‌انداز واضح، جامع و عمومی برای هوش مصنوعی، هم‌تراز با پیشرفت‌های هوش مصنوعی مولد رقبای خود، ارائه نکرده است. این موضوع پرسش‌هایی را در مورد برتری رقابتی بلندمدت آن در آینده‌ای که توسط سیستم‌های هوشمند هدایت می‌شود، ایجاد می‌کند.
• فشارهای نظارتی و ضد انحصاری: کنترل گسترده اپل بر اکوسیستم خود، به ویژه اپ استور (App Store)، خشم رگولاتورها در سراسر جهان را برانگیخته است. نگرانی‌ها در مورد شیوه‌های انحصارطلبانه، کارمزدهای بالای کمیسیون و سیاست‌های محدودکننده برای توسعه‌دهندگان، منجر به قانون‌گذاری‌های احتمالی و جریمه‌های سنگین شده است که می‌تواند تغییرات قابل توجهی را در بخش خدمات سودآور آن اجبار کند.
• تشدید چشم‌انداز رقابتی: فراتر از رقبای سنتی در بازار گوشی‌های هوشمند، اپل با رقابت طیف متنوعی از شرکت‌ها در زمینه‌هایی مانند گجت‌های پوشیدنی، خدمات استریم و پتانسیل واقعیت افزوده/مجازی روبروست. تازه واردهایی که از فناوری‌های متن‌باز (Open-source) یا مدل‌های غیرمتمرکز استفاده می‌کنند، می‌توانند ساختارهای سنتی بازار را بیش از پیش مختل کنند.

مدل رشد متمرکز تحت فشار

موفقیت اپل تا حد زیادی بر پایه رویکرد متمرکز «باغ محصور» (Walled Garden) بنا شده است. این مدل ادغام تنگاتنگ، امنیت قوی و تجربه کاربری ممتاز را ارائه می‌دهد، اما وابستگی و کنترل را نیز تقویت می‌کند. در عصری که کاربران به طور فزاینده‌ای خواهان عاملیت بیشتر بر داده‌ها و زندگی دیجیتال خود هستند و رگولاتورها برای بازارهای بازتر فشار می‌آورند، این پارادایم متمرکز با فشارهای بی‌سابقه‌ای مواجه است. کتابچه راهنمای رشد فناوری سنتی که بر تصاحب سهم بازار، گسترش اکوسیستم‌های انحصاری و بهره‌برداری از اثرات شبکه‌ای در یک محیط کنترل‌شده متمرکز بود، اکنون توسط نیروهای خارجی و فلسفه‌های دیجیتال در حال تکاملی که تمرکززدایی و توانمندسازی کاربر را در اولویت قرار می‌دهند، به چالش کشیده شده است.

ترسیم شباهت‌ها: موانع فناوری سنتی و جایگزین‌های غیرمتمرکز

چالش‌هایی که اپل با آن‌ها روبروست، نشان‌دهنده یک تغییر گسترده‌تر در اقتصاد دیجیتال است. در حالی که غول‌های فناوری سنتی با محدودیت‌های مدل‌های متمرکز خود دست و پنجه نرم می‌کنند، فناوری‌های غیرمتمرکز و اصول وب ۳ (Web3) چارچوب‌های جایگزینی برای نوآوری، رشد و تعامل با کاربر ارائه می‌دهند.

بازتعریف «رشد» در یک پارادایم غیرمتمرکز

در حوزه فناوری سنتی، رشد اغلب با درآمدهای فصلی، سهم بازار و جذب کاربر در پلتفرم‌های انحصاری سنجیده می‌شود. در مقابل، وب ۳ اغلب بر رشد جامعه‌محور، اثرات شبکه‌ای از طریق پروتکل‌های باز و خلق ارزشی تأکید دارد که می‌تواند بین شرکت‌کنندگان تقسیم شود، به جای اینکه صرفاً توسط یک نهاد مرکزی تصاحب گردد.

• اکوسیستم‌های توکنیزه شده و برنامه‌های وفاداری: اپل دارای پایگاه مشتریان وفادار و عظیمی است. تصور کنید اگر جنبه‌هایی از این وفاداری توکنیزه می‌شد. به جای امتیازات سنتی، کاربران می‌توانستند برای خرید، تعامل یا حتی مشارکت در ابتکارات جامعه‌محور، توکن‌های مثلی (FTs) کسب کنند. این توکن‌ها می‌توانستند:
  • مزایای سطح‌بندی شده ارائه دهند: دسترسی به محتوای انحصاری، دسترسی زودهنگام به محصولات یا تخفیف‌ها.
  • مالکیت خرد را امکان‌پذیر کنند: به پتانسیل کاربران اجازه دهند تا سهم کوچک و توکنیزه شده‌ای در برخی ابتکارات یا تجربیات دیجیتالی داشته باشند و انگیزه‌های آن‌ها را با موفقیت پلتفرم همسو کنند.
  • تبادل ارزش همتا به همتا را تسهیل کنند: کاربران بتوانند توکن‌ها را معامله کنند و جامعه‌ای پویا‌تر و از نظر اقتصادی یکپارچه‌تر ایجاد نمایند. چنین سیستمی می‌تواند کاربران غیرفعال را به ذینفعان (Stakeholders) فعال تبدیل کند و به پتانسیل وفاداری عمیق‌تر و اشکال جدیدی از تعامل منجر شود که فراتر از مصرف ساده است.

تاب‌آوری زنجیره تأمین از طریق بلاک‌چین

یکی از آسیب‌پذیری‌های قابل توجه اپل در زنجیره تأمین جهانی آن، به ویژه تکیه شدید به مناطق و تولیدکنندگان خاص نهفته است. تحولات ژئوپلیتیک، بلایای طبیعی و مسائل کارگری می‌توانند باعث اختلالات گسترده شوند. فناوری بلاک‌چین راهکاری قانع‌کننده برای افزایش شفافیت و تاب‌آوری ارائه می‌دهد.

• مزایای کلیدی بلاک‌چین در زنجیره‌های تأمین:
  • تغییرناپذیری و شفافیت: هر مرحله از سفر یک محصول، از تأمین مواد اولیه تا تحویل نهایی، می‌تواند روی یک دفتر کل تغییرناپذیر ثبت شود. این امر یک دنباله حسابرسی غیرقابل تغییر ایجاد می‌کند و به همه ذینفعان (از جمله اپل و به طور بالقوه مصرف‌کنندگان) اجازه می‌دهد تا اصالت و منشأ کالا را تأیید کنند.
  • پیشگیری از تقلب: قطعات یا محصولات تقلبی را می‌توان راحت‌تر شناسایی و از ورود آن‌ها به زنجیره تأمین جلوگیری کرد و از برند اپل و اعتماد مصرف‌کننده محافظت نمود.
  • افزایش کارایی و ردیابی: قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) خودکار می‌توانند پرداخت‌ها یا اقدامات را پس از تأیید تحویل یا بررسی‌های کنترل کیفیت فعال کنند و فرآیندها را ساده سازند. قابلیت‌های ردیابی بلادرنگ می‌توانند گلوگاه‌ها یا مشکلات را سریع‌تر شناسایی کنند.
  • تأیید تأمین اخلاقی: مصرف‌کنندگان به طور فزاینده‌ای خواستار محصولاتی هستند که به صورت اخلاقی تهیه شده‌اند. بلاک‌چین می‌تواند منشأ مواد را تأیید کند و از رعایت قوانین کار، استانداردهای زیست‌محیطی و شیوه‌های تجارت منصفانه اطمینان حاصل نماید.

آینده هوش مصنوعی: غول‌های متمرکز در برابر هوش غیرمتمرکز

عقب ماندگی ادراک شده اپل در رقابت هوش مصنوعی مولد، چالش‌های توسعه هوش مصنوعی متمرکز را برجسته می‌کند. مدل‌های زبانی بزرگ و هوش مصنوعی پیشرفته اغلب به منابع محاسباتی عظیم و مجموعه داده‌های وسیعی نیاز دارند که معمولاً توسط چند شرکت فناوری مسلط کنترل می‌شوند. هوش مصنوعی غیرمتمرکز (DAI) چشم‌اندازی جایگزین ارائه می‌دهد.

• جنبه‌های کلیدی هوش مصنوعی غیرمتمرکز:
  1. مالکیت داده و حریم خصوصی: به جای اینکه داده‌های کاربر توسط یک شرکت متمرکز و کنترل شود، پروتکل‌های DAI می‌توانند کاربران را قادر سازند تا مالک داده‌های خود باشند و از آن‌ها درآمدزایی کنند، در حالی که مجوز استفاده از آن‌ها را برای آموزش هوش مصنوعی صادر می‌کنند و حریم خصوصی را از طریق تکنیک‌هایی مانند یادگیری فدرال (Federated Learning) یا رمزنگاری همومورفیک حفظ می‌نمایند.
  2. توسعه متن‌باز و جامعه‌محور: پروژه‌های DAI اغلب همکاری متن‌باز را تقویت می‌کنند و به جامعه گسترده‌تری از توسعه‌دهندگان و محققان اجازه می‌دهند در مدل‌های هوش مصنوعی مشارکت کنند که به طور بالقوه باعث تسریع نوآوری و جلوگیری از نقاط شکست واحد یا سوگیری (Bias) می‌شود.
  3. منابع محاسباتی توزیع شده: به جای تکیه بر مراکز داده اختصاصی، شبکه‌های DAI می‌توانند از قدرت محاسباتی توزیع شده بهره ببرند و به شرکت‌کنندگان اجازه دهند منابع محاسباتی بلااستفاده خود را در ازای توکن به اشتراک بگذارند و دسترسی به زیرساخت‌های قدرتمند هوش مصنوعی را دموکراتیزه کنند.
  4. کاهش سوگیری: با ورودی‌های گسترده‌تر و فرآیندهای توسعه شفاف‌تر، DAI ممکن است به طور ذاتی به مدل‌های هوش مصنوعی با سوگیری کمتر در مقایسه با مدل‌هایی که روی مجموعه‌داده‌های گردآوری شده توسط گروه محدودی از توسعه‌دهندگان در یک سازمان واحد آموزش دیده‌اند، منجر شود.

اگرچه مقیاس اپل آن را به یک بازیگر قدرتمند در حوزه هوش مصنوعی تبدیل می‌کند، اما اصول DAI مسیرهای جایگزینی برای توسعه هوش مصنوعی پیشنهاد می‌دهند که می‌تواند اعتماد، شفافیت و مشارکت کاربر بیشتری را تقویت کند؛ جنبه‌هایی که در گفتمان هوش مصنوعی به طور فزاینده‌ای حیاتی می‌شوند.

بررسی‌های نظارتی و پاسخ غیرمتمرکز

هم غول‌های فناوری تثبیت‌شده مانند اپل و هم صنعت نوپای کریپتو خود را تحت بررسی‌های نظارتی فزاینده‌ای می‌بینند، اگرچه به دلایل متفاوت. با این حال، اصول طراحی ذاتی سیستم‌های غیرمتمرکز اغلب پاسخ‌های درونی برای برخی از همان نگرانی‌هایی دارند که رگولاتورها علیه پلتفرم‌های متمرکز مطرح می‌کنند.

تیغ دو لبه کنترل پلتفرم

اپ استور اپل، در حالی که سنگ بنای اکوسیستم آن است، نقطه تمرکز چالش‌های نظارتی نیز هست. کارمزدهای قابل توجه کمیسیون (تا ۳۰٪)، دستورالعمل‌های سختگیرانه محتوا و ماهیت انحصاری کانال توزیع آن، مکرراً به عنوان رفتارهای ضد رقابتی ذکر می‌شوند.

• چالش نظارتی سنتی: پلتفرم‌های متمرکز کنترل قابل توجهی بر بازارها اعمال می‌کنند و شرایط را برای توسعه‌دهندگان و مصرف‌کنندگان دیکته می‌نمایند. این امر منجر به اتهامات انحصار، سرکوب نوآوری و شیوه‌های ناعادلانه می‌شود.
• چگونه اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) جایگزینی ارائه می‌دهند:
  1. متن‌باز و بدون نیاز به مجوز (Permissionless): اکثر dAppها بر روی پروتکل‌های باز ساخته شده‌اند، به این معنی که هر کسی می‌تواند کد آن‌ها را بازرسی کند و بدون نیاز به اجازه از یک مقام مرکزی در آن‌ها مشارکت نماید. این در تضاد با اپ استور انحصاری اپل است که در آن دسترسی و قوانین به صورت یک‌جانبه دیکته می‌شوند.
  2. حاکمیت جامعه (Community Governance): بسیاری از dAppها و سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAOs) توسط دارندگان توکن خود اداره می‌شوند که امکان تصمیم‌گیری جمعی در مورد مسائل حیاتی مانند کارمزدها، ارتقای پروتکل و توسعه ویژگی‌ها را فراهم می‌کند. این کار قدرت را از یک نهاد شرکتی واحد توزیع می‌کند.
  3. تعامل مستقیم سازنده و کاربر: dAppها می‌توانند تعامل مستقیم و تبادل ارزش بین سازندگان و کاربران را تسهیل کنند و واسطه‌ها و کارمزدهای مرتبط با آن‌ها را دور بزنند. این امر می‌تواند توسعه‌دهندگان را توانمند سازد تا سهم بیشتری از درآمد خود را حفظ کنند.
  4. قابلیت همکاری (Interoperability): برخلاف باغ‌های محصور، پروتکل‌های غیرمتمرکز اغلب برای تعامل‌پذیری طراحی شده‌اند و اجازه انتقال یکپارچه داده‌ها و دارایی‌ها را بین اپلیکیشن‌ها و خدمات مختلف می‌دهند.

اگرچه dAppها چالش‌های خاص خود را دارند (مقیاس‌پذیری، تجربه کاربری، پرسش‌های نظارتی جدید)، اما معماری بنیادین آن‌ها به طور ذاتی به بسیاری از نگرانی‌های تمرکزگرایی که رگولاتورها علیه شرکت‌هایی مانند اپل مطرح می‌کنند، پاسخ می‌دهد.

حریم خصوصی داده‌ها و توانمندسازی کاربر

اپل به طور تاریخی خود را به عنوان قهرمان حریم خصوصی کاربر معرفی کرده است، با این حال نهادهای نظارتی همچنان نحوه مدیریت و استفاده از مقادیر عظیم داده‌های کاربران، به ویژه در تبلیغات و خدمات شخصی‌سازی شده را به دقت بررسی می‌کنند. فضای کریپتو از طریق راهکارهای هویت غیرمتمرکز، تغییر رادیکالی در این پارادایم ارائه می‌دهد.

• هویت خود-حاکم (SSI) و هویت غیرمتمرکز (DID): این مفاهیم بومی کریپتو مدلی را پیشنهاد می‌کنند که در آن افراد، و نه شرکت‌ها یا دولت‌ها، مالک و کنترل‌کننده هویت دیجیتال خود هستند.
  • چگونه DIDها کاربران را توانمند می‌کنند:
    • کنترل کاربر-محور: افراد شناسه‌های دیجیتال منحصر به فرد (DIDs) و اعتبارنامه‌های قابل تأیید مرتبط (مانند گواهینامه رانندگی، مدرک تحصیلی، تأیید سن) خود را روی یک بلاک‌چین یا دفتر کل غیرمتمرکز ایجاد و مدیریت می‌کنند.
    • افشای انتخابی: کاربران می‌توانند دقیقاً انتخاب کنند چه اطلاعاتی را با چه کسی و برای چه مدتی به اشتراک بگذارند، بدون اینکه برای میانجیگری دسترسی به یک مقام مرکزی تکیه کنند. برای مثال، اثبات سن بدون فاش کردن تاریخ تولد، یا اثبات اشتغال بدون به اشتراک گذاشتن جزئیات حقوق.
    • کاهش نشت داده‌ها: از آنجایی که داده‌های کاربر به صورت متمرکز در مخازن بزرگ ذخیره نمی‌شوند، خطر نشت گسترده داده‌ها که میلیون‌ها کاربر را تحت تأثیر قرار می‌دهد، به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.
    • قابلیت همکاری جهانی: DIDها با هدف ارائه راهی جهانی، امن و حافظ حریم خصوصی برای افراد جهت تأیید هویت خود در پلتفرم‌ها و خدمات مختلف طراحی شده‌اند که به پتانسیل ساده‌سازی تعاملات آنلاین و در عین حال افزایش حریم خصوصی کمک می‌کند.

ادغام چنین اصولی می‌تواند به اپل اجازه دهد تا موضع حریم خصوصی خود را بیش از پیش تقویت کند و به کاربران کنترل بی‌نظیری بر ردپای دیجیتال‌شان بدهد، در حالی که قوانین سختگیرانه حفاظت از داده‌های جهانی را رعایت می‌کند.

تقاطع نوآوری: هم‌افزایی وب ۲.۰ و وب ۳.۰

روایت لزوماً در مورد رها کردن مدل موفق اپل برای «تبدیل شدن به یک شرکت کریپتویی» نیست، بلکه بررسی این موضوع است که چگونه اپل یا هر غول فناوری تثبیت شده دیگر، ممکن است به صورت استراتژیک از اصول و فناوری‌های وب ۳ برای ارتقای خدمات موجود، باز کردن جریان‌های درآمدی جدید و رفع برخی از موانع رشد فعلی خود استفاده کند.

مسیرهای بالقوه برای ادغام وب ۳ در فناوری‌های تثبیت شده

هم‌افزایی بین فناوری‌های سنتی (Web2.0) و فناوری‌های غیرمتمرکز (Web3.0) در پذیرش گزینشی اصول و تکنولوژی‌ها نهفته است.

• NFTها برای دارایی‌ها و تجربیات دیجیتال: اکوسیستم اپل سرشار از محتوای دیجیتال است – موسیقی، فیلم، اپلیکیشن، بازی. NFTها (توکن‌های غیرمثلی) می‌توانند مالکیت دیجیتال را متحول کنند:
  • کلکسیون‌های دیجیتال و هنر: NFTها می‌توانند نماینده آثار هنری دیجیتال منحصر به فرد، محتوای نسخه محدود یا آیتم‌های مجازی درون بازی‌ها باشند و کمیابی واقعی و مالکیت قابل تأییدی را فراهم کنند که قابل معامله یا فروش مجدد باشد.
  • بلیت‌فروشی پیشرفته: بلیت‌های توکنیزه شده برای رویدادها می‌توانند از جعل جلوگیری کنند، بازارهای ثانویه را ساده سازند و حتی پاداش‌های وفاداری به شرکت‌کنندگان ارائه دهند.
  • حقوق محتوا و حق امتیاز (Royalties): NFTها می‌توانند برای مدیریت و ردیابی حقوق محتوای دیجیتال استفاده شوند و اطمینان حاصل کنند که سازندگان حق امتیاز مستمر برای استفاده یا فروش مجدد آثارشان دریافت می‌کنند.
  • تجربیات دیجیتال انحصاری: دارندگان NFTهای خاص می‌توانند به محتوای انحصاری، برنامه‌های بتا یا ویژگی‌های منحصر به فرد درون‌برنامه‌ای دسترسی پیدا کنند و حس عمیق‌تری از جامعه و ارزش ایجاد نمایند.
• قابلیت همکاری و استانداردهای باز: در حالی که اپل با اکوسیستم بسته خود شکوفا می‌شود، پذیرش گزینشی استانداردهای باز از فضای وب ۳ می‌تواند باعث تعامل بیشتر توسعه‌دهندگان و حق انتخاب کاربر شود بدون اینکه تجربه اصلی از بین برود. این می‌تواند شامل بررسی فرمت‌های داده تعامل‌پذیر یا پروتکل‌های هویتی باشد.

لنز سرمایه‌گذار: ارزش‌گذاری رشد آینده

سرمایه‌گذاران شرکت‌های فناوری سنتی را بر اساس معیارهای تثبیت شده‌ای مانند درآمدهای فصلی، سهم بازار، حاشیه سود و خط لوله نوآوری بررسی می‌کنند. برای پروژه‌های کریپتویی، ارزش‌گذاری اغلب شامل قدرت جامعه، کاربرد توکن بومی، نقشه راه فناورانه و پذیرش در دنیای واقعی است.

چالش‌های فعلی اپل یادآور این نکته است که حتی مسلط‌ترین شرکت‌ها نیز با فشارهای تکاملی مواجه هستند. لنز سرمایه‌گذار، چه در مورد فناوری سنتی و چه کریپتو، در نهایت به دنبال شواهدی از موارد زیر است:

• سازگاری: توانایی چرخش، نوآوری و پاسخگویی به پویایی‌های در حال تغییر بازار و تحولات فناورانه.
• خلق ارزش: چگونه شرکت یا پروژه ارزش ملموس و پایداری برای کاربران، ذینفعان و کل اکوسیستم خود ایجاد می‌کند.
• تاب‌آوری: ظرفیت مقاومت در برابر رکودهای اقتصادی، فشارهای ژئوپلیتیک و تغییرات نظارتی.
• چشم‌انداز بلندمدت: یک استراتژی روشن و متقاعدکننده برای رشد آینده که فراتر از به‌روزرسانی‌های تدریجی باشد.

نگاهی به آینده

مسیر رشد فعلی اپل بدون شک با بادهای مخالف بنیادینی روبروست که ناشی از اشباع بازار، تنش‌های ژئوپلیتیک، رقابت در هوش مصنوعی و بررسی‌های نظارتی بر مدل کسب‌وکار متمرکز آن است. این چالش‌ها منحصر به اپل نیستند، بلکه نشان‌دهنده یک نقطه عطف گسترده‌تر در اقتصاد دیجیتال می‌باشند.

اصول و فناوری‌های نوظهور از وب غیرمتمرکز — از اکوسیستم‌های توکنیزه شده و زنجیره‌های تأمین مبتنی بر بلاک‌چین گرفته تا هوش مصنوعی غیرمتمرکز و هویت خود-حاکم — لزوماً جایگزین‌های مستقیمی برای پیشنهادات اپل نیستند، بلکه الگوهای جایگزینی برای خلق ارزش، توانمندسازی کاربر و تاب‌آوری عملیاتی ارائه می‌دهند. آن‌ها روش‌های متفاوتی برای تفکر درباره جامعه، مالکیت، شفافیت و اعتماد در دنیای دیجیتالی ارائه می‌دهند که به طور فزاینده‌ای خواستار این ویژگی‌هاست.

آینده فناوری، شامل غول‌های متمرکز و شبکه‌های غیرمتمرکز، احتمالاً بر اساس این تعریف خواهد شد که این پرسش‌های بنیادی خلق ارزش، عاملیت کاربر و تاب‌آوری جهانی چقدر موثر پاسخ داده می‌شوند. برای بازیگران تثبیت شده‌ای مانند اپل، درک و به پتانسیل گنجاندن استراتژیک جنبه‌هایی از پارادایم غیرمتمرکز می‌تواند کلیدی برای باز کردن مرزهای رشد جدید و پیمودن پیچیدگی‌های یک چشم‌انداز دیجیتال همیشه در حال تکامل باشد.