شرکت متا (Meta Platforms Inc.)، غول عصر دیجیتال، در اوایل سال ۲۰۲۶ ارزش بازاری خیرهکننده معادل ۱.۶۲ تریلیون دلار را در اختیار دارد. در حالی که قدرت بنیادی این شرکت در پلتفرمهای اجتماعی فراگیرش مانند فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ نهفته است، بررسی دقیقتر دیدگاه سرمایهگذاران نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از این ارزشگذاری با پذیرش بلندپروازانه متاورس و به تبع آن، اکوسیستم گستردهتر وب۳ (Web3) و کریپتو گره خورده است. برای شرکتی که بهطور تاریخی از طریق درآمد تبلیغاتی شبکههای اجتماعی متمرکز اداره میشد، چرخش متا به سمت دنیای مجازی، مالکیت دیجیتال و پارادایمهای اقتصادی جدید، نشاندهنده یک تغییر عمیق است؛ تغییری که به سرمایهگذاران سیگنال میدهد متا در حال بازی در زمین آینده تعاملات دیجیتال است که بخش عمدهای از آن توسط فناوری بلاکچین شکل میگیرد.
تغییر نام تجاری فیسبوک به متا پلتفرمز در اواخر سال ۲۰۲۱، بیانیهای روشن از جهتگیری استراتژیک این شرکت بود: متاورس. این مفهوم که اغلب به عنوان مجموعهای پایدار و متصل از فضاهای مجازی توصیف میشود که در آن کاربران میتوانند با یکدیگر، اشیاء دیجیتال و موجودات مبتنی بر هوش مصنوعی تعامل داشته باشند، به عنوان جانشین اینترنت موبایل تصور میشود. سرمایهگذاران متا را صرفاً بر اساس درآمدهای فعلی آن از تبلیغات ارزشگذاری نمیکنند؛ آنها همچنین شرطبندی بزرگی روی توانایی این شرکت برای ساخت، مالکیت یا حداقل تأثیرگذاری شدید بر این قلمرو دیجیتال نوظهور انجام دادهاند.
متاورس در هسته خود، به دلیل نیاز به موارد زیر، بستری حاصلخیز برای ادغام کریپتو است:
سرمایهگذاری هنگفت متا در بخش ریالیتی لبز (Reality Labs) که سختافزار و نرمافزار واقعیت مجازی و افزوده را توسعه میدهد، بر این تعهد تأکید میکند. اگرچه این سرمایهگذاریها گاهی بر سودآوری کوتاهمدت تأثیر گذاشتهاند، اما از نظر بسیاری به عنوان هزینههای سرمایهای ضروری برای تضمین موقعیت مسلط در صنعتی با پتانسیل چند تریلیون دلاری نگریسته میشوند. ارزش بازار فعلی، بازتابدهنده «پاداش سفتهبازانه» (Speculative Premium) است که بر چشمانداز بلندمدت متا گذاشته شده و نشاندهنده این است که پیشگامی زودهنگام در یک فناوری تحولآفرین، اغلب به بازدهی فوقالعاده در آینده منجر میشود.
یکی از متقاعدکنندهترین جنبههای چشمانداز متاورس و پیوند مستقیم آن با کریپتو، مفهوم مالکیت دیجیتال واقعی است که عمدتاً توسط توکنهای غیرمثلی (NFT) تسهیل میشود. NFTها شناسههای دیجیتال منحصربهفردی هستند که روی یک بلاکچین ثبت شده و برای تأیید مالکیت و اصالت یک دارایی دیجیتال یا حتی نسخه توکنیزهشده یک دارایی فیزیکی استفاده میشوند.
متا پیش از این گامهای عملی برای ادغام NFTها برداشته است:
اهمیت NFTها فراتر از صرفاً اقلام کلکسیونی است. آنها نشاندهنده یک تغییر بنیادین در نحوه درک و ارزشگذاری کالاهای دیجیتال هستند. به جای مجوزهای گذرا، کاربران حقوق مالکیت قابل تأیید کسب میکنند. این امر به سازندگان قدرت میدهد، اشکال جدیدی از تجارت دیجیتال را تقویت میکند و یک اقتصاد مجازی قویتر و جذابتر میسازد. سرمایهگذاران تشخیص میدهند که متا با پذیرش و ادغام NFTها، خود را برای تصاحب سهم قابلتوجهی از این اقتصاد دیجیتال در حال تکامل آماده میکند و از این طریق چشمانداز رشد بلندمدت و ارزش بازار بالای خود را توجیه مینماید.
در دنیای وب۲ (Web2)، متا امپراتوری خود را بر پایه دادههای متمرکز کاربران بنا کرد که منجر به نگرانیهایی درباره حریم خصوصی و کنترل دادهها شد. پارادایم وب۳، بهویژه از طریق راهکارهای هویت غیرمتمرکز (DID)، مسیری پتانسیلدار برای توانمندسازی کاربران با کنترل بیشتر بر اطلاعات شخصیشان ارائه میدهد.
در حالی که متا هنوز بهطور کامل از یک پشته هویت غیرمتمرکز استفاده نکرده است، کاوش مستمر آن در متاورس بهطور ضمنی مستلزم رویکردی قویتر و شاید کاربرمحورتر برای مدیریت هویت است. ملاحظات عبارتند از:
اگر متا بتواند پیچیدگیهای ادغام یا حتی مشارکت در استانداردهای هویت غیرمتمرکز را با موفقیت پشت سر بگذارد، میتواند یک اکوسیستم متاورسی قابل اعتمادتر و پایدارتر بسازد. این آیندهنگری استراتژیک، عاملی کلیدی در نحوه ارزشگذاری پتانسیل بلندمدت آن توسط بازار است.
یک متاورس شکوفا به سیستمهای پرداخت قوی، کارآمد و قابل اعتماد نیاز دارد. اگرچه پروژه ارز دیجیتال بلندپروازانه «دیم» (Diem) - لیبرای سابق - با موانع رگولاتوری شدیدی روبرو شد و در نهایت متوقف گشت، اما درسهای آموخته شده و منطق استراتژیک زیربنایی آن همچنان پابرجاست. مقیاس یک متاورس تحت مدیریت یا ادغامشده با متا به موارد زیر نیاز دارد:
حتی بدون ارز بلاکچینی اختصاصی خود، متا میتواند پرداختهای کریپتویی را از طریق موارد زیر تسهیل کند:
سرمایهگذاران علاقه تاریخی متا به ارزهای دیجیتال را نشانهای از درک این ضرورت میدانند و معتقدند این شرکت به کاوش برای ادغام جریانهای مالی مبتنی بر کریپتو که برای یک اقتصاد دیجیتال جهانی کارآمدتر هستند، ادامه خواهد داد.
مدل درآمدی فعلی متا به شدت بر تبلیغات هدفمند متکی است. با تغییر چشمانداز دیجیتال به سمت وب۳، با تأکید آن بر حریم خصوصی دادهها و مالکیت کاربر، پارادایم سنتی تبلیغات با چالشهای جدی روبرو میشود. با این حال، متاورس و بلاکچین فرصتهای جدیدی را برای تبلیغات ایجاد میکنند که میتواند حتی جذابتر و مؤثرتر باشد.
تغییرات بالقوه زیر را در نظر بگیرید:
سرمایهگذاریهای زودهنگام متا در وب۳، این شرکت را برای تطبیق استراتژیهای تبلیغاتی خود با این محیط جدید آماده میکند و پایداری مدل درآمدی آن را در بلندمدت تضمین مینماید.
موفقیت هر پلتفرم در مقیاس بزرگ به توانایی آن در جذب و حفظ یک اکوسیستم پویا از توسعهدهندگان بستگی دارد. وب۳ با اخلاق متنباز (Open-Source) و تأکید بر توسعه جامعهمحور، درسهای ارزشمندی ارائه میدهد.
رویکرد متا به استانداردهای باز بسیار حیاتی خواهد بود:
با نشان دادن تعهد به یک اکوسیستم باز و دوستدار توسعهدهنده، متا میتواند ریسک سرمایهگذاری در متاورس را برای سرمایهگذاران کاهش دهد.
چشمانداز نظارتی (Regulatory) ملاحظهای مهم برای شرکتهای بزرگ فناوری و صنعت نوپای کریپتو است. متا به دلیل اندازه و نفوذ خود با نظارت شدیدی، بهویژه در مورد حریم خصوصی دادهها، قوانین ضد انحصار و نظارت بر محتوا روبرو است.
منابع عظیم و قدرت لابیگری متا میتواند نقشی محوری در شکلدهی به آینده رگولاتوری متاورس و وب۳ ایفا کند:
بازار اندازه متا را به عنوان یک شمشیر دو لبه میبیند: هدفی برای رگولاتورها، اما همچنین نیروی قدرتمندی که قادر به شکلدهی به قوانین بازی است.
در نهایت، ارزش بازار ۱.۶۲ تریلیون دلاری متا بازتابدهنده چیزی فراتر از تسلط فعلی آن در تبلیغات شبکههای اجتماعی است. این رقم تجسم یک شرطبندی عمیق سفتهبازانه روی آینده خودِ تعاملات دیجیتال است. سرمایهگذاران صرفاً شرکت را بر اساس خطوط تولید موجود ارزشگذاری نمیکنند، بلکه پتانسیل آن را برای رهبری و تعریف نسل بعدی اینترنت - متاورس - که بهطور جداییناپذیری با اصول و فناوریهای وب۳ و کریپتو پیوند خورده، پیشبینی میکنند.
این ارزشگذاری شامل موارد زیر است:
بنابراین، ارزش بازار نشاندهنده اعتماد جمعی است که متا با موفقیت فناوری بلاکچین، NFTها، هویت غیرمتمرکز و مدلهای اقتصادی جدید را در یک متاورس متقاعدکننده و فراگیر ادغام خواهد کرد. در حالی که مسیر مملو از عدم قطعیتهای فنی، اقتصادی و رگولاتوری است، سرمایهگذاران معتقدند متا بهطور منحصربهفردی برای سرمایهگذاری روی این تغییر پارادایمِ قریبالوقوع موقعیتدهی شده است؛ امری که ارزشگذاری بازار آن را به گواهی بر پیوند بالقوه جاهطلبی غولهای فناوری متمرکز با وعدههای غیرمتمرکز وب۳ تبدیل میکند.
