Cơ quan Quản lý Tài chính Vương quốc Anh (FCA) đã công bố lộ trình dày 147 trang, cảnh báo rằng các hệ thống AI tự chủ có thể chuyển đổi các dịch vụ tài chính bán lẻ, đồng thời làm tăng nhu cầu về hạ tầng thanh toán kỹ thuật số có thể lập trình được.
Cơ quan Quản lý Tài chính Vương quốc Anh đã công bố một đánh giá chi tiết, phác thảo cách trí tuệ nhân tạo đang vượt ra ngoài việc hỗ trợ người tiêu dùng để đưa ra các quyết định tài chính thay mặt họ, đặt ra những câu hỏi mới về quy định, quản trị và tương lai của các khoản thanh toán kỹ thuật số.
Được chuẩn bị dưới sự lãnh đạo của giám đốc điều hành mãn nhiệm Sheldon Mills, báo cáo, "AI và tương lai của dịch vụ tài chính bán lẻ", mô tả một hệ thống tài chính nơi các tác nhân AI liên tục quản lý tiền tiết kiệm, đầu tư, bảo hiểm và thanh toán thay vì phụ thuộc vào các hướng dẫn của con người một cách không thường xuyên. Cơ quan quản lý cho biết quá trình chuyển đổi này đòi hỏi các quy tắc cập nhật nhằm cân bằng đổi mới với bảo vệ người tiêu dùng.
Trong lời nói đầu của báo cáo, Mills đã viết, “Sự chuyển đổi trọng tâm là từ hoạt động tài chính do con người dẫn dắt, mang tính chu kỳ sang các dịch vụ được hỗ trợ bởi AI, liên tục và được ủy quyền.”
Được công bố sau khi FCA mở cuộc đánh giá về AI tiên tiến vào tháng 1, báo cáo đưa ra bảy khuyến nghị cho chính sách tương lai. Trong số đó có việc tạo ra các giao thức đáng tin cậy cho tài chính tác tử và mở rộng Phòng thí nghiệm AI của cơ quan quản lý để giúp các công ty tài chính thử nghiệm các mô hình AI trong môi trường được kiểm soát.
Thay vì chỉ tập trung vào công nghệ chatbot hiện nay, FCA mô tả sự xuất hiện nhanh chóng của “AI tác tử,” nơi phần mềm có thể độc lập thực hiện các tác vụ tài chính trên một phổ tự chủ. Ở cấp độ cao nhất, báo cáo cho biết, con người trở thành người quan sát trong khi các hệ thống AI liên tục quản lý các quyết định tài chính.
Theo FCA, hơn 20 mô hình AI tiên phong đã được giới thiệu kể từ cuối năm 2025, thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ tài chính tự chủ nhanh hơn nhiều so với dự kiến của các cơ quan quản lý trước đây.
Mills cũng cảnh báo rằng các tổ chức tài chính đang vượt ra ngoài các công cụ đề xuất. Ông viết: “Các công ty đang chuyển từ các hệ thống chỉ đề xuất hành động sang các hệ thống được trao quyền và đào tạo để thực hiện chúng, và người tiêu dùng sẽ sớm có được các tác nhân hành động thay mặt họ.”
Nghiên cứu được FCA trích dẫn cho thấy một trong năm người trưởng thành ở Vương quốc Anh đã cân nhắc việc cho phép AI tự chủ đưa ra các quyết định tài chính.
Khi các hệ thống AI này trở nên có khả năng thực hiện nhiều giao dịch mà không cần sự chấp thuận của con người, báo cáo lưu ý rằng hạ tầng ngân hàng truyền thống có thể gặp khó khăn trong việc hỗ trợ các hoạt động tài chính với tốc độ máy móc. Bởi vì stablecoin và tiền gửi ngân hàng được mã hóa hoạt động trên mạng lưới sổ cái phân tán có thể lập trình được, chúng có thể thanh toán giao dịch tức thì thông qua việc thực thi tự động thay vì phụ thuộc vào các quy trình thanh toán truyền thống mất nhiều ngày.
Do đó, báo cáo xác định các hình thức tiền kỹ thuật số có thể lập trình là hạ tầng có thể hỗ trợ các dịch vụ tài chính tự chủ nếu việc áp dụng tiếp tục.
Bên cạnh các cơ hội công nghệ, FCA dành sự chú ý đáng kể đến quản trị và trách nhiệm pháp lý. Cơ quan này cảnh báo rằng các công ty không thể ủy thác trách nhiệm giải trình cho các thuật toán ngay cả khi các hệ thống AI thực hiện các quyết định tài chính một cách độc lập.
Những người tham gia ngành được tư vấn trong quá trình đánh giá đã nêu bật sự không chắc chắn ngày càng tăng về trách nhiệm pháp lý. Theo báo cáo, một giám đốc điều hành đã gợi ý rằng thị trường tài chính cuối cùng có thể yêu cầu một “kiểm tra Turing” để phân biệt giữa các quyết định thực sự của con người và hoạt động thuật toán tự chủ.
Bình luận về ấn phẩm, Emma Banymandhub, giám đốc điều hành của Hiệp hội Thanh toán, cho biết đánh giá này nhấn mạnh sự cần thiết của các công ty trong việc giải quyết vấn đề quản trị trước khi AI tự chủ trở nên phổ biến.
“Đánh giá Mills của FCA nhấn mạnh rằng các công ty nên xem AI tác tử như một vấn đề về trách nhiệm giải trình và quản trị ngay từ bây giờ, đồng thời tạo niềm tin lớn hơn để đổi mới một cách có trách nhiệm khi việc áp dụng AI tăng tốc.”
Cô ấy nói thêm rằng AI mang lại những cơ hội đáng kể cho các dịch vụ tài chính, nhưng thành công lâu dài của nó phụ thuộc vào trách nhiệm giải trình rõ ràng, quản trị vững chắc và duy trì niềm tin của người tiêu dùng.
Trước khi báo cáo được phát hành, Mills cũng nói với Financial Times rằng trách nhiệm không thể chuyển giao cho phần mềm. Ông nói: “Cần có một người chịu trách nhiệm cho những gì họ làm,” nhấn mạnh lập trường của FCA rằng ban quản lý vẫn phải chịu trách nhiệm ngay cả khi các dịch vụ tài chính ngày càng được tự động hóa.
