Các mạng Ethereum layer-2 cần “định giá linh hoạt” (responsive pricing) để mở rộng quy mô lên hàng tỷ người dùng và giảm thiểu sự biến động phí vẫn thường đi kèm với tình trạng tắc nghẽn, Edward Felten, đồng sáng lập Offchain Labs, cho biết trong bài phát biểu quan trọng tại EthCC 2026.
Nâng cấp EIP-1559 của Ethereum đã ra mắt vào tháng 8 năm 2021, như một phần của hard fork London. Nó đã cải cách thị trường phí Ethereum bằng cách sửa đổi giới hạn phí gas và giới thiệu một tính năng đốt một phần phí giao dịch, loại bỏ chúng vĩnh viễn khỏi lưu thông.
Felten cho biết biến động giá gas vẫn là cơ chế chính để bảo vệ các mạng khỏi bị quá tải trong thời gian nhu cầu cao, mặc dù điều đó tạo ra loại biến động phí mà người dùng phổ thông có xu hướng từ chối.
“[Với định giá linh hoạt], bạn có thể thấy nhiều lưu lượng truy cập hơn với giá gas thấp hơn mà không làm quá tải cơ sở hạ tầng.”
Giá gas biến động từ lâu đã là rào cản đối với việc áp dụng rộng rãi, đặc biệt đối với người dùng đã quen với chi phí giao dịch cố định hoặc dễ dự đoán trong các hệ thống tài chính truyền thống.
Vấn đề này quan trọng vì câu chuyện mở rộng quy mô của Ethereum không còn chỉ là việc tăng thêm thông lượng. Nó ngày càng trở nên quan trọng hơn là liệu các mạng layer-2 có thể làm cho chi phí giao dịch đủ dự đoán cho các ứng dụng kiểu phổ thông hay không, đồng thời vẫn định giá tắc nghẽn đủ trung thực để bảo vệ cơ sở hạ tầng dưới nhu cầu cao. Việc triển khai định giá động của Arbitrum hiện là một trong những thử nghiệm trực tiếp đầu tiên về sự đánh đổi đó.
Arbitrum One đã áp dụng định giá động vào tháng 1. Nó mô tả mô hình này là “hướng đi của nền tảng Arbitrum nhằm làm cho phí dễ dự đoán hơn theo nhu cầu bằng cách điều chỉnh giá phù hợp với các nút thắt mạng thực tế.”
Liên quan: Hy vọng lớn nhất của Gavin Wood: Giao dịch tiền điện tử miễn phí và công nghệ Web3 trên toàn thế giới
Felten đã chia sẻ nhiều biểu đồ cho thấy phí gas của Arbitrum vẫn thấp hơn trong thời gian khối lượng mạng cao điểm so với phí trên mạng Base và các L2 khác dựa vào EIP-1559.
Arbitrum One là L2 lớn nhất với 15,2 tỷ USD TVL, trong khi Base Chain của Coinbase đứng thứ hai với 10,9 tỷ USD, theo dữ liệu từ L2beat. Các L2 đang bảo đảm hơn 39,7 tỷ USD TVL tích lũy, tăng 4,6% so với năm trước.
Mặc dù định giá linh hoạt có thể mở rộng hơn và minh bạch hơn về chi phí cơ bản, nhưng nhược điểm lớn nhất của nó là khả năng dự đoán thấp hơn so với EIP-1559, theo Julian Kors, nhà phát triển cấp cao và người sáng lập công ty khởi nghiệp không gian làm việc Pulsar Spaces.
Cuộc tranh luận không phải là về việc mô hình nào tốt hơn, mà là liệu các mạng có tối ưu hóa cho “khả năng dự đoán và sự thuần túy của thiết kế cơ chế hay cho hiệu quả và sự điều chỉnh chi phí theo thời gian thực. EIP-1559 làm rất tốt điều đầu tiên. Định giá linh hoạt nghiêng về điều thứ hai,” anh ấy nói với Cointelegraph.
Liên quan: Ethereum Foundation tăng tốc kế hoạch stake 70.000 ETH sau khi BitMine bán
Jerome de Tychey, chủ tịch Ethereum France và EthCC, nói với Cointelegraph rằng định giá linh hoạt có thể cải thiện trải nghiệm người dùng bằng cách làm cho phí phản ánh gần hơn nhu cầu mạng thực tế.
Cyprien Grau, trưởng dự án tại L2 Status Network không gas của Ethereum, đồng ý, gọi mô hình định giá mới là “một cải tiến thực sự về độ chính xác của phí.” Tuy nhiên, mô hình này vẫn dựa vào “thị trường phí,” nghĩa là người dùng vẫn có thể phải đối mặt với chi phí biến động và sự tăng vọt gas trong thời gian tắc nghẽn, anh ấy nói với Cointelegraph.
“Nó không giải quyết được vấn đề cấu trúc: Phí gas L2 có xu hướng về 0 khi khả năng mở rộng trên L1 và L2 được cải thiện và cạnh tranh gia tăng. Định giá linh hoạt làm cho sự suy giảm trở nên mượt mà hơn, nhưng bạn vẫn đang xây dựng một mô hình doanh thu trên một tài sản đang giảm giá.”
Grau nói thêm rằng định giá linh hoạt là “phiên bản tiên tiến nhất của mô hình gas,” nhưng nói rằng mô hình gas cần được thay thế. “Các L2 mở rộng lên hàng tỷ người dùng sẽ là những L2 mà người dùng không bao giờ phải nghĩ về gas, và nơi kinh tế của mạng không phụ thuộc vào việc tính phí họ,” anh ấy nói thêm.
Cuộc tranh luận về mô hình phí diễn ra khi các phần của hệ sinh thái Ethereum đã và đang xem xét lại luận điểm mở rộng tập trung vào rollup ban đầu. Vào tháng 2, Vitalik Buterin lập luận rằng một số giả định của layer-2 không còn đúng nữa và việc mở rộng quy mô trong tương lai nên dựa nhiều hơn vào mainnet và các rollup gốc.
Các mạng L2 được tạo ra để mở rộng Ethereum và giảm bớt một phần tải giao dịch từ mainnet. Tuy nhiên, Ethereum hiện đang xem xét lại cách tiếp cận tập trung vào L2 của mình, vì các mạng này đã hút một lượng giá trị kinh tế đáng kể từ mainnet.
Tạp chí: Fork Fusaka của Ethereum được giải thích cho người mới bắt đầu — PeerDAS là cái quái gì vậy?
