Thợ đào đang chịu thiệt hại: Giải thích về mức giảm độ khó 7,7% của Bitcoin

Vào ngày 20 tháng 3, Bitcoin đã trải qua một đợt giảm lớn về độ khó khai thác (mining difficulty) tới 7,76%, giảm từ 145,68 nghìn tỷ xuống 133,79 nghìn tỷ đối với khối 941,472. Đây là đợt giảm lớn thứ hai kể từ tháng 12 và là mức giảm đáng kể nhất kể từ tháng 2. Kể từ đầu năm nay, độ khó khai thác của Bitcoin đã liên tục giảm từ khoảng 147,99 nghìn tỷ xuống còn 133,79 nghìn tỷ. Lượng giao dịch Bitcoin mà các thợ đào cần xử lý cũng đã giảm đáng kể trong tháng qua do sự rời đi của nhiều thợ đào. Ba con số quan trọng minh họa tình hình này liên quan đến tương lai của cả Bitcoin và cộng đồng khai thác: 88.000 USD (lượng năng lượng mà một cá nhân cần để khai thác 1 Bitcoin hiện nay), 69.200 USD (giá trị thị trường hiện tại của 1 Bitcoin), và thời gian trung bình để khai thác một khối trong vòng 10 phút trước đó (mất nhiều hơn 26% so với kế hoạch). Cả ba số liệu này đều cho thấy hiện tại chi phí khai thác một Bitcoin cao hơn 19.000 USD so với giá bán trên thị trường mở.

Tại sao độ khó giảm và giao thức đã làm gì để giải quyết

Cứ sau mỗi 2016 khối hoặc khoảng hai tuần một lần, chuỗi khối Bitcoin điều chỉnh độ khó khai thác dựa trên thời gian cần thiết để tạo các khối trong kỷ nguyên cuối cùng đó. Nếu các khối được tạo nhanh hơn thời gian mục tiêu là 10 phút mỗi khối, độ khó khai thác sẽ tăng lên. Ngược lại, nếu các khối được tạo chậm hơn mục tiêu này, độ khó khai thác sẽ giảm. Việc điều chỉnh vào ngày 20 tháng 3 năm 2026 đã được kích hoạt do CloverPool báo cáo thời gian trung bình một khối là 12 phút 36 giây trong kỷ nguyên trước đó. Có đủ thợ đào ngừng hoạt động khiến họ có thể giảm đáng kể sản lượng. Giao thức đã hoạt động như mong đợi và giảm độ khó khối, do đó khôi phục khoảng thời gian trung bình 10 phút giữa các khối.

Khi độ khó khai thác được điều chỉnh, hashrate giảm xuống còn 915-943 Exahash mỗi giây, thấp hơn nhiều so với 1 Zettahash mỗi giây mà Mạng lưới đã duy trì trong suốt năm 2025. Sự sụt giảm xuống dưới 1 ZH/s — một mức mà Bitcoin lần đầu tiên vượt qua vào tháng 9 năm 2025 — là một sự thoái lui vĩnh viễn của chính phủ, chứ không phải là một sự gián đoạn tạm thời.

Sự sụt giảm độ khó khai thác trong tháng 2 có thể là do bão mùa đông Fern khiến nhiều cơ sở khai thác ở Mỹ phải ngừng hoạt động. Độ khó khai thác đã giảm 11,16% nhưng các thợ đào đã nhanh chóng quay trở lại sản xuất toàn bộ khi lưới điện được khôi phục hoạt động bình thường, dẫn đến hashrate tăng 15%. Điều tương tự không áp dụng cho việc điều chỉnh độ khó tháng 3 năm 2026 vì không có sự kiện thời tiết nào khiến các thợ đào phải ngừng hoạt động; do đó, việc điều chỉnh này có thể được quy cho sự đầu hàng kinh tế liên tục.

Vấn đề chi phí ngày càng tồi tệ hơn, không hề tốt hơn

Mô hình của Checkonchain tính toán chi phí sản xuất 1 Bitcoin vào khoảng 88.000 USD, với độ khó hiện tại của việc sản xuất Bitcoin và mức tiêu thụ năng lượng toàn cầu. Giá thị trường của Bitcoin dao động quanh mức 69.200 USD; điều này tạo ra một khoảng cách khoảng 18.800 USD mỗi đồng giữa chi phí sản xuất và giá Bitcoin đang giao dịch. Khoảng cách này đủ lớn khiến nhiều thợ đào buộc phải tắt máy, thanh lý toàn bộ dự trữ của họ và xem xét lại toàn bộ mô hình kinh doanh.

Ngoài ra, giá dầu duy trì trên 100 USD mỗi thùng là một chất xúc tác cho sự thay đổi. Giá năng lượng gắn liền rất chặt chẽ với biến động giá dầu thô trong hầu hết các cộng đồng khai thác phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Mỗi tuần thêm mà dầu giao dịch ở mức cao có nghĩa là một đợt tăng chi phí điện nữa liên quan đến năng lượng khí đốt/nhiên liệu hóa thạch được sử dụng để cung cấp năng lượng cho các cơ sở khai thác Bitcoin. Sự gián đoạn ở Eo biển Hormuz vẫn còn hiện hữu, và các tín hiệu định giá của Ả Rập Xê Út không mang lại nhiều sự giảm nhẹ từ các mức giá cao này. Hashprice là khoảng 33,30 USD mỗi petahash/giây/ngày tính đến ngày 22 tháng 3; đây là gần điểm hòa vốn đối với hầu hết các thiết bị khai thác và gần mức thấp kỷ lục 28 USD, xảy ra vào ngày 23 tháng 2.

Vào tháng 2, Bitdeer đã rút 943 BTC từ dự trữ của mình và tuyên bố rằng họ vẫn không có Bitcoin nắm giữ tính đến ngày 21 tháng 3. Ngược lại, Core Scientific hiện đã tuyên bố rằng họ có kế hoạch thanh lý hầu hết các dự trữ BTC của mình vào năm 2026 để tài trợ cho việc mở rộng cơ sở hạ tầng AI. Các công ty khác đã tuyên bố kế hoạch tương tự để đa dạng hóa tài sản của họ trong các quý gần đây bao gồm MARA Holdings, Hut 8, Cipher Mining, Riot Platforms, TeraWulf và CleanSpark. Kết quả là, các thợ đào lớn nhất (được giao dịch công khai) đang giảm tổng lượng BTC đã khai thác của họ bằng cách tái phân bổ công suất trung tâm dữ liệu khỏi BTC và hướng tới khối lượng công việc AI. Nguồn cung hashrate cấu trúc dành cho BTC sẽ không phục hồi trong chu kỳ điều chỉnh tiếp theo đó.

AI giờ đây là đối thủ cạnh tranh trực tiếp của khai thác Bitcoin

Nhà giao dịch tiền điện tử Ran Neuner thậm chí còn đi xa đến mức nói rằng AI đã loại bỏ hoàn toàn việc khai thác bitcoin. Mặc dù đó chắc chắn là một cách cực đoan để nói, động lực cơ bản thực sự đang diễn ra. Nhu cầu về tài nguyên tính toán AI đã bùng nổ khi các mô hình tạo sinh trở nên phổ biến đáng kể và hiện đang cạnh tranh trực tiếp với khai thác bitcoin để giành các tài nguyên quan trọng như hợp đồng điện giá rẻ, không gian trung tâm dữ liệu dễ tiếp cận và phần cứng tiết kiệm năng lượng. Các thợ đào muốn chuyển từ bitcoin sang AI mà có quyền tiếp cận năng lượng dư thừa ở các địa điểm xa xôi trong Hoa Kỳ có một cơ hội tuyệt vời. Microsoft và Google đang chi trả nhiều hơn đáng kể so với bình thường cho các cơ sở hạ tầng cụ thể của họ. Liên quan đến kinh tế học hiện tại của bitcoin, các tính toán để chuyển từ bitcoin sang AI là rất rõ ràng.

Ý nghĩa thực sự của việc điều chỉnh đối với các thợ đào còn trụ lại

Đối với các nhà điều hành vẫn hoạt động, việc giảm độ khó 7,76% là một sự nhẹ nhõm tức thì. Mỗi petahash công suất băm được triển khai kiếm được Bitcoin nhiều hơn theo tỷ lệ cho đến đợt điều chỉnh tiếp theo. Doanh thu trên mỗi đơn vị sức mạnh tính toán được cải thiện. Biên lợi nhuận vốn đang dưới nước dịch chuyển lên trên một chút.

Đợt điều chỉnh độ khó tiếp theo được ước tính vào ngày 3 tháng 4. Các dự báo hiện tại cho thấy một đợt giảm nhẹ khác khoảng 0,7% — có nghĩa là sự nhẹ nhõm này không phải là một sàn, mà là một bước trong một cầu thang vẫn đang đi xuống.

Các mô hình lịch sử mang lại một chút an ủi. Các đợt giảm độ khó có quy mô này trong lệnh cấm của Trung Quốc năm 2021 và thị trường giá giảm năm 2022 đều dẫn đến sự ổn định và phục hồi sau đó. Sự khác biệt là những sự kiện đó có thời gian giải quyết rõ ràng. Còn sự kiện này nằm trong một môi trường vĩ mô kéo dài — chiến tranh, giá dầu tăng cao, Fed diều hâu — mà không có ngày kết thúc rõ ràng.

Giao thức vẫn tiếp tục tạo ra các khối. Câu hỏi đặt ra là ai vẫn đang băm chúng.